COVID19 bilaketaren emaitza.

La necesidad como motor de transformación

“El verdadero motor de la transformación digital es la necesidad, no la oportunidad tecnológica”, dice Genís Roca, experto en Internet. Así lo explica en el podcast del Banco Sabadell ‘Digitalización en tiempos de coronavirus’, en el que rastrea las nuevas oportunidades que traerá la pandemia.

Uno de los nuevos escenarios es el que tiene que ver con los servicios de proximidad. La reducción de la movilidad ha puesto en valor estos servicios que ahora tienen la gran oportunidad de estrechar lazos con su comunidad y salir reforzados de esta crisis.

 

La hostelería se reinventa

Un ejemplo muy cercano es Eroso. Esta empresa creada en Arrasate en plena pandemia ha desarrollado una plataforma online dirigida a bares y restaurante locales para distribuir productos directamente a los domicilios. De esta manera, la fórmula escalable de negocio que facilita Internet se centra en un ámbito local y añade valores a la propuesta. Así, Eroso trata de poner en valor la economía y el producto local, la cultura e identidad propia y la garantía de unas buenas condiciones de trabajo para el personal de reparto. Así lo explican en la web, en un apartado denominado  ‘Un proyecto con alma’.

 

En otros casos, han sido los proveedores de productos alimenticios los que se han puesto las pilas. Con los restaurantes cerrados durante varios meses, han tenido que ingeniar nuevas vías de venta para llegar al consumidor final y dar salida de este modo al producto. Es el caso de Cárnicas Goya de Tolosa, que ofrece sus productos a un precio competitivo mediante ofertas vía WhatsApp.

Otras propuestas que se adaptan a la nueva realidad responden a necesidades a la que se tendrá que adaptar el mundo de la hostelería. Una de ellas consiste en evitar puntos de contacto de riesgo en la experiencia gastronómica. Así, Akarta Online es un servicio que se anuncia como gratuito y facilita una herramienta simple y fácil de usar, para que cualquier establecimiento de restauración ponga a disposición de sus clientes una carta digital, evitando así el contacto táctil con las cartas o menús convencionales. En esta misma línea también se ubican las plataformas de generación de cartas para restaurantes mediante códigos QR.

 

Iniciativas solidarias

Asimismo, muchos otros negocios se han visto en la necesidad de diversificar su actividad orientándose hacia productos sanitarios que han escaseado, sobre todo, en las primeras fases de la pandemia.

Es el caso de la producción de máscaras de seguridad realizadas mediante tecnología de impresión 3D, de mascarillas o de mamparas de seguridad, verdadero maná en estos tiempos para las empresas de cristalería.

En muchas ocasiones, la producción de estos elementos de seguridad ha sido a través de acciones de voluntariado y de comunidades ‘maker’, como esta iniciativa a cargo de Mondragon Unibertsitatea.

La empresa guipuzcoana Datik, por su parte, ha desarrollado un dispositivo inteligente denominado Covid Manager, que ayuda a controlar la entrada de usuarios en un medio de transporte público y cumplir los protocolos de seguridad establecidos por las autoridades: que todos los pasajeros porten mascarilla, que no suba nadie con fiebre, y ni una persona más del aforo establecido.

 

Crisis y oportunidad

Las iniciativas de ayuda solidaria han propiciado en ocasiones que varias empresas o asociaciones hayan aunado fuerzas para multiplicar su capacidad de respuesta. Un ejemplo cercano es el de la cooperativa Ausolan que, en colaboración con el consorcio europeo EIT Food, los Bancos de Alimentos de Madrid, Bilbao y Gipuzkoa han puesto en marcha la iniciativa ‘Los Salvacomidas’. Este proyecto permitirá elaborar y entregar más de 60.000 menús infantiles desde mediados de mayo, hasta que finalice el curso escolar.

Se dice que en chino la palabra crisis está compuesta por dos caracteres, uno significa crisis y el otro oportunidad. Muchas empresas, emprendedores y agentes sociales están demostrando una esperanzadora capacidad de convertir la nueva realidad que nos trae esta pandemia en oportunidad de cambio y mejora.

 

 

 

Nola? da galdera

Orain arte, markagintzan, bi galderei erantzuten genien: zer nahi dugun eta nora jo nahi dugun. Baina, une honetan, galdera aldatu egin da. Zer eta nora galdetu ordez, nola egingo dugun pentsatzen dugu. Hau da, prozesua ondorengoa da: lehendabizi pentsatu egiten dugu, eta, gero, egin. Alta, gehiegi pentsatzeak, aurrera ez egitea ekar diezaguke, gelditzea. Hortaz, neurrian pentsatu behar dugu.

Nork  eta nola egingo dugu?

Pertsonek egiten dituzte markak. Gutako bakoitzak, nahi ala ez nahi, parte garen enpresa edo entitatearen irudi gara. Hortaz, paraleloan doazen bi bide izan beharko dute enpresarena eta berau osatzen duten pertsonena. Enpresek gero eta koherenteagoak izan behar dute, esaten dutena egin; eta, enpresako kideak badira esan eta egingo dutenak, horiek bat egin behar duten enpresaren norabidearekin.

Orain artekoari eten puntua jartzen dio honek. Erabat aldatzen du egoera: orain arte, enpresek kontratuez edo antzinatasunaz hitz egiten zuten; baina, egoera berri honetan, hizketagaiak ere aldatu egiten dira. Gehiago baloratzen dira, beraz, kontziliazioa, ikaskuntza, sormena, lanaren kalitatea…

Orain arte misioa eta bisioa lantzen genituen, eta webgunean edo katalogo korporatiboan biltzen ziren kontzeptuak. Baina manual zaharrak botatzeko garaia heldu da eta nola hori lantzekoa: pertsonak erdigunean jarri eta baloreak lantzekoa.

Pertsonak markekin harremantzen gara: batzuk bankuak gorrotatzen dituzte, futbola miretsi, edo autoak, edo… Eta hori, zergatik? Markek transmtitu egiten digutelako, komunikatu egiten dutela. Eta, ondorioz, guretzat garrantzitsuak diren balio horiek islatzen dituzten markekin identifikatzen gara, bat egiten dugu.

Gure gizartean, egun inoiz baino gehiago, hurbiltasuna, solidaritatea, umiltasuna, laguntasuna… bezalako baloreak dira aintzat hartzen direnak. Horregatik, markek gizartearekin harremandu nahi badute, beren izateko eta komunikatzeko modua aldatu behar dute; egoera berrira egokitu. Beste hitz batzuetan: enpatikoak, gertukoak, gizatiarrak, kolaboratiboak… izan.

Baina hori ez da soilik publizitate kanpainetako leloak eta mezuak aldatzen lortzen. Teoria praktikara emanda lortzen da aldaketa: pentsatzen duguna egiten. Gure baloreak gure ekintzetan islatzen, nor garen, zer garen eta nola egiten dugun modu argi eta gardenean transmitituko dugu.

Pertsona(k)

Komunikazioaren 4 P berriak hauek dira:

  • Pertsona
  • Pertsona
  • Pertsona
  • Pertsona


Harien gisan, egokitzen

Harremanak harien gisan ulertzen ditugu, eta Katamalok zioen moduan, hariak lotu egiten gaituzte. Titerearen modukoak dira: batzuetan atezuan, besteetan lasaieran, edo korapilatzen. Eta horrela bizi gara, hariekin, hariak egokitzen.

  • Harremana, definizioz, hau da:
    Pertsonen edo pertsona-multzoen artean gertatzen den komunikazioa.  

Pertsonek harremantzeko komunikazioa behar-beharrezkoa dute; eta, komunikazioak, pertsonen beharra du erreala eta efikaza izan dadin.  Bien arteko korrelazioa funtsezkoa da, beraz. Are gehiago garaiotan.

Hankazgora jarri zen mundua egun batetik bestera. Gu buruzbehera jartzeak, eusten genuen oinarria iraultzeak, une horretan hankazgora zeudenetaz konturatzeko balio izan digu. Kolpez, begiak zabaltzeko. Eta, korapiloa askatzean, berriz lehengo egoera aldrebesetara ez itzultzeko: hariak egokitzeko.

 

Pertsonen baitan harilkatzen

“Gizakiak galdu du, gizatasuna” kantatzen zuen Zea Maysek. Baina pentsatu nahi dugu, egoera honek esaldi hori berretsi baino zentzugabetu egin duela; eta, hain justu, etxealdiak gizakioi gizatasuna bueltatu digula: moldez aldatzeko gogoa, beste balore batzuen baitan oinarri sendoak eraikitzen hastekoa, elkarrekin ekin eta egitekoa.

Errealitate berri horretan, komunikazioak (eta markagintzak) joku-eremua aldatu beharko lukete. Produktua edo zerbitzua bai, baina periferian; eta ekar ditzagun erdigunera orain arte, sarritan, ertzean utzitakoak: pertsonak. PERTSONAK izan behar du epizentro eta jomuga: erdigune.

 

Hariak josi eta josi, sarea josten

Komunikazioa efikaza izateko, gainera, gure artean elkarlan gehiago sortu behar dugu. Ideiak elkarbanatzen irtenbide egokia topatzea errazagoa da. Bide sasitu eta arantzatsuetatik ibili baino, ederragoa izango da konfiantzazko harremanak sortu eta elkarrekin norabide berean aritzea.

Izan ere, arraunari bakarrik emanez gero, trainerua bueltaka arituko da eta ez da helmugara iritsiko. Guztiok elkarrekin arraun eginez gero, ordea, ontzia aurrerantz joango da. Eta guk, atzera begiratuta egingo dugu aurrera, garrantzitsua baita jakitea nondik gatozen, nora jo jakiteko.

  • Nondik gatozen? Produktutan edo dirutan inbertitzen zen egoera batetik.
  • Nora joan nahi dugun? Baloreetan eta komunitatean inbertitzen den errealitatera.

Gutako bakoitzak bere aletxoa jarrita, gizartea eralda genezake. Etxealdi honetan ohartu gara lehen poz-txiki ziren horiek ez direla horren txiki. Hortaz, heldu diezaiogun horri eta txikitasunetik aldaketa handi bat eragin dezagun!

Hari-muturrak

Komunikatzen dugunok, markagintzan ari garenok, baloreak erein behar ditugu, komunitatea egiteko eta aldaketarako funtsezkoak baitira:

  • konpromisoa
  • jarrera aktiboa izatea
  • koherentzia
  • gardentasuna
  • errespetua
  • entzuten jakitea
  • solidaritatea
  • jasangarritasuna
  • elkarlana
  • zintzotasuna

Moldeak aldatu nahi baditugu, rolak aldatu behar ditugu. Balore horien baitan jokatu beharra daukagu, izan bezeroekin, hornitzaileekin edo/eta lankideekin. Zerbitzu, produktu eta lan horien atzean PERTSONAK daude eta horiek dira zentrora ekarri behar ditugunak; horien ongizatea bermatu, guztion ongizatearen alde egiteko.

Testu honekin pantaila zuria hitzez josi dugu, baina markagintza prozesuetan beti azpimarratzen dugun moduan: “Esate hutsarekin ez dugu ezer egiten. Koherenteak izan behar dugu, eta esaten duguna egin.” Aurreko iritzi-zutabean aipatu bezala: egiten duguna gara eta AZKn, filosofia eta kultura hau oinarri hartuta jarraituko dugu lanean: PERTSONA, PERTSONA, PERTSONA eta PERTSONA.

 

Elkartasun keinuak, hamaika

Elkartasuna beti da konexiorik onena hala dio egunotan konpainia teknologiko handi baten leloak.  Eta elkartasun keinuak sare sozial, webgune eta plataforma askotatik ari dira zabaltzen birusaren pareko indarrarekin. 

Etxealdian gaudenetik, hamaika izan dira ikusi-entzun edota parte izan garen elkartasun ekintzak. Ospe handiko markek, esaterako, elkartasun-kanpainak egiteko aprobetxatu dute afera. Baina gugandik gertuago daudenek ere beren txikitik ekarpen handiak egin dizute; horietariko asko eta askok, beren jarduna horretara bideratu dute, gainera. 

Mondragon Unibertsitatean, esaterako, Goi Eskola Politeknikoko 3D inprimagailuekin boluntario sare bat egunero-egunero lanean ari da osasungintzako langileentzako materiala sortzen.

Gipuzkoako herri txiki hau txapelduna da ekintza solidarioak gauzatzen eta herrigintza hitza orainaldian deklinatzen. Azken ekimenak hemengaz.eus  du izena. Aretxabaletako denda, ostalari, autonomo eta negozio txikien komunitate honen helburua da krisialdian hankamotz gelditu diren sektoreei eskua luzatzea, aldez-aurreko erosketak antolatzen laguntzen eta bestelako ekintza batzuen bidez. 

Kolaboratzaile dugun Estudios Durero arte grafikoetara eta sormen-industriara bideratutako enpresa da. Beste askori bezala, Covid-19-ak bere eguneroko jardun arrunta etenarazi zuen, baina egoera berriaren aurrean izan zuten erantzuna txalotzekoa da: beren 3D inprimaketa teknologia baliatuta, buru-belarri jarri ziren osasun langileentzat mantalak ekoizten. 

Kirola eta elkartasuna sarritan eskutik helduta doaz. Honen adibide da Mikel Landak buru den Tropel solidarioa ekimena. Laboral Kutxa eta Euskadi Fundazioak babestutako ekimenak elikagaien bankuarentzat 50.000 euro jasotzeko helburua du.

Mondragon Unibertsitatetik eta MONDRAGON Korporaziotik datorkigu azken ekimen hau, Creating For Humanity izenekoa. Ekintza honen bidez gazteentzako mobilizazio masiboa bultzatu nahi dute koronavirusaren krisiari irtenbide eraginkorrak eta azkarrak bilatzeko, geletan ereiten den ekintzaile sena helburu sozial honi bideratuta.   

Adibide batzuk baino ez dira hauek, marka baten atzean pertsonak eta baloreak daudenaren erakusle; eta, zorionez, elkartasuna, enpatia, konpromisoa, zintzotasuna, talde lana, justizia eta norbanakotik begirada jaso eta kolektibotik begiratzeko gaitasuna duten bestelako balioak dituzten markak asko eta asko dira gurean. 

 


 

 

 

Komunikazioaren lokatzetan

30 egun daramatzagu etxean, hilabete.

Etxe askotan utzi zuen telebistak familia batzeko funtzioa izateari, irratiak guztiak sintonia berean jartzen zuen soinu banda izateari… Baina hilabete daramagun etxealdi honetan, telebista piztu eta bestelako plataformetara jotzeaz gain, ohiko kateetan ere jartzen dugu arreta. 

Izan telebistan, irratian, zein sareetan, egoeraren argazkia hau da: “aditu” mordoa hitz egiten. Bakoitzak beretik, norbere sermoia ahoz gora botatzen. Datuak, datuak eta datuak. Kurba gora eta behera. Mantra bat bailiran, mikrofonoak duen boterearekin, gu guztion etxeetara iristen dira. Datuekin, portzentajeekin, aginduekin.

Komunikazioaren garrantzia agerikoa da, baina ez-ohiko egoera honetan, hutsuneak ere agerikoak dira. Egun batetik bestera mundua gelditu den moduan, egoera irauli den bezala, komunikazioa ere aldatu egin da. Eta paradigma berri honetatik, ziurgabetasunetik, komunikatzen jakin behar dugu.

Nondik komunikatu nahi dugu? Hor dago koska

Zein da zabaldu behar den mezua? Zein da zabaldu nahi dena? Besteak beste, galdera horiei erantzunda komunikatzen da; eta, egiari zor, sinetsita gaude negatibotik komunikatzen ez dugula ezer onik lortzen. Beldurraren diskurtsoa zabaltzea, besterik ez.

Baina negatibismoak, beldurrak, haserreak, ezin du bizileku izan. Une jakin bateko sentimendua izan daiteke, geltokia; betiere, hortik abiatuta, eraikitzeko jomuga. Hortaz, komunikazioak ere ezin du etengabe eta uneoro hortik sortua izan. Bistakoa da: negatibotik baino, positibotik komunikatzearen aldekoak gara gu.

Komunikazioa aldatuko da, eta gu

Kanpora begira baino, zergatik ez gara jartzen gureak baloratzen? Izan ere, egoera aldatu den moduan, guk ere aldatu beharra daukagu. Ezin dugu orain arteko roletan jarraitu. Gizakiak galdutako gizatasunari tokia egin behar diogu eta pertsonak produktuaren gainetik jarri.

Zalantzan jarri beharrekoa da ere sareetako “like”kultura.  Atsegite bilatze horrek asko baitu indibidualismotik, hautsitako ispiluetatik. Besteen onarpena behar dugu gure ongizaterako, eta hori bai dela itxialdian bizitzea… Hortaz, alda ditzagun orain arteko inertziak eta jokabideak; komunikatzeko moduak. Hautsi ditzagun moldeak.

Moldeak hausteko, komunikazioa ezinbesteko bidelaguna zaigu:

  • Bertakoa, gertukoa, lokala kontsumitzeko.
  • Gurea dena zaintzeko.
  • Beharra eta desioa bereizteko; eta hiper-kontsumora ez jotzeko.
  • Gizatiarrak diren marka horiek kontsumitzeko.
  • Balore positibo eta zintzoak modu zuzen eta argian komunikatzen dituzten marka horiekin bat egiteko.
  • Begirada indibidualismotik jaso eta kolektiboan begiratzeko.
  • Gure inguruarekin enpatikoak izateko.

Gu gelditzean planetak arnas hartu duen moduan, guk berriz martxa hartzean loratu ditzagun zimelduta genituen konpromisoa, elkartasuna, gizatasuna. Izan ere, argi dago 2020ko udaberria gu guztiok ondo gogoan izango dugula. Baina krisialdiagatik soilik ez, memoria historikoan parte izan dadila mundu gelditzeaz gain, hobera aldatu dugulako.

12